Perslucht- en gasinstallaties veilig buiten bedrijf stellen vereist een gestructureerde aanpak waarbij druk volledig wordt afgebouwd, leidingen worden gespoeld of geblokkeerd en alle energiebronnen worden geïsoleerd voordat er sloopwerkzaamheden beginnen. Dit geldt voor zowel persluchtinstallaties als gasinstallaties, en de exacte procedure hangt af van het medium, de druk en de omgeving waarin de installatie zich bevindt. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over het veilig ontmantelen van industriële installaties.
Welke risico’s zijn verbonden aan perslucht- en gasinstallaties tijdens sloop?
Perslucht- en gasinstallaties brengen tijdens sloop aanzienlijke veiligheidsrisico’s met zich mee. Restdruk in leidingen kan plotselinge bewegingen of explosies veroorzaken, terwijl restgassen bij onzorgvuldige ontmanteling kunnen ontbranden of zuurstofgebrek kunnen veroorzaken. Bij gasinstallaties is het risico op brand of explosie bijzonder groot als er geen volledige drukvrijmaking en gasvrijverklaring heeft plaatsgevonden.
Naast het risico van restdruk spelen ook andere gevaren een rol. Corrosie in oudere installaties kan leidingen verzwakken, waardoor ze onverwacht kunnen bezwijken bij mechanische belasting. Gevaarlijke stoffen zoals koolwaterstoffen, zwavelverbindingen of andere proceschemicaliën kunnen zich in leidingen hebben afgezet. Bovendien zijn persluchtinstallaties vaak gekoppeld aan andere systemen, waardoor het isoleren van één onderdeel onvoldoende is als het gehele systeem niet wordt meegenomen in de risicoanalyse.
Voor industriële opdrachtgevers is het daarom verstandig om voorafgaand aan elk ontmantelingsproject een gedetailleerde risicoanalyse te laten uitvoeren door een gespecialiseerd sloopbedrijf.
Welke stappen zijn vereist voor het veilig buiten bedrijf stellen?
Het veilig buiten bedrijf stellen van een perslucht- of gasinstallatie verloopt volgens een vaste volgorde: eerst de installatie isoleren van de energiebron, vervolgens druk afbouwen, daarna het systeem spoelen of inert maken en ten slotte de installatie gasvrij of drukloos verklaren voordat demontage begint. Dit proces staat ook wel bekend als lockout/tagout gecombineerd met een gasvrijverklaring.
In de praktijk betekent dit de volgende stappen:
- Isolatie: Sluit alle toevoerkleppen af en vergrendel deze mechanisch zodat ze niet per ongeluk geopend kunnen worden.
- Drukafbouw: Bouw de restdruk gecontroleerd af via daarvoor bestemde afblaasopeningen of ontluchtingspunten.
- Spoelen of inert maken: Spoel leidingen met stikstof of water om restgassen of gevaarlijke residuen te verwijderen.
- Meting en vrijverklaring: Voer gasmetingen uit en verklaar de installatie officieel gasvrij of drukloos voordat medewerkers aan de slag gaan.
- Documentatie: Leg alle stappen vast in een werkvergunning of vrijgaveformulier, afgetekend door de verantwoordelijke persoon.
Bij complexe industriële installaties is het verstandig om deze procedure te laten begeleiden door een gecertificeerd sloopbedrijf met ervaring in het veilig buiten bedrijf stellen van industriële systemen.
Wanneer is een asbestinventarisatie verplicht bij het ontmantelen van installaties?
Een asbestinventarisatie is verplicht voordat je begint met het ontmantelen van installaties die zijn gebouwd of geïnstalleerd vóór 1994. In Nederland is dit wettelijk vastgelegd: als een gebouw of installatie asbesthoudende materialen kan bevatten, moet een gecertificeerd inventarisatiebedrijf eerst een type A- of type B-inventarisatie uitvoeren voordat sloopwerkzaamheden van start gaan.
Bij perslucht- en gasinstallaties in oudere industriële omgevingen is de kans op asbest groot. Asbest werd tot in de jaren negentig veelvuldig toegepast als isolatiemateriaal rondom leidingen, in pakking- en afdichtingsmateriaal, en in brandwerende bekleding van installaties. Zonder inventarisatie loop je het risico dat asbestvezels vrijkomen tijdens demontage, wat een direct gevaar oplevert voor medewerkers en de omgeving.
Als uit de inventarisatie blijkt dat er asbest aanwezig is, moet een gecertificeerd asbestsaneringsbedrijf de sanering uitvoeren voordat de eigenlijke ontmanteling begint. Dit geldt ook als de installatie zich in een productieomgeving bevindt die tijdens de sanering in bedrijf blijft.
Hoe verloopt demontage in een in bedrijf zijnde omgeving?
Demontage van perslucht- of gasinstallaties in een actieve productieomgeving vereist een gefaseerde aanpak waarbij de sloopwerkzaamheden zorgvuldig worden afgestemd op het lopende bedrijfsproces. Het doel is om de installatie te ontmantelen zonder het productieproces te onderbreken, wat vraagt om nauwkeurige planning, heldere communicatie en strikte zonering.
In de praktijk betekent dit dat sloopwerkzaamheden vaak buiten productietijden worden gepland, of dat er tijdelijke bypass-leidingen worden aangelegd zodat een deel van de installatie buiten gebruik kan worden gesteld terwijl de rest operationeel blijft. Goede afstemming met de veiligheidscoördinator van de opdrachtgever is hierbij onmisbaar.
Specifieke maatregelen bij demontage in een actieve omgeving zijn onder andere:
- Het instellen van duidelijke veiligheidszones rondom het werkgebied
- Gebruik van vonkvrij gereedschap in explosiegevaarlijke zones
- Continu gasmetingen uitvoeren tijdens werkzaamheden aan gasinstallaties
- Afstemming van werkvergunningen met de productieafdeling
- Gefaseerde demontage om de impact op aangrenzende systemen te beperken
Wat gebeurt er met de vrijkomende materialen na ontmanteling?
Na het ontmantelen van perslucht- en gasinstallaties komen diverse materialen vrij, waaronder staal, koper, aluminium, rubber en isolatiemateriaal. Een groot deel van deze materialen is herbruikbaar of recyclebaar. Een professioneel sloopbedrijf sorteert de vrijkomende materiaalstromen en zorgt voor een gedocumenteerde verwerking conform de geldende milieuwetgeving.
Staal en non-ferrometalen worden doorgaans rechtstreeks aangeboden aan erkende recyclingbedrijven. Kunststof leidingen en rubberen afdichtingen gaan naar gespecialiseerde verwerkers. Gevaarlijk afval, zoals asbesthoudend isolatiemateriaal of leidingen met chemische residuen, wordt apart ingezameld en afgevoerd door gecertificeerde verwerkers.
Een circulaire aanpak bij industriële ontmanteling betekent dat materiaalhergebruik zoveel mogelijk wordt gemaximaliseerd. Dit is niet alleen goed voor het milieu, maar kan ook financieel voordeel opleveren doordat de restwaarde van materialen wordt teruggewonnen.
Welke certificeringen moet een sloopbedrijf hebben voor dit werk?
Een sloopbedrijf dat perslucht- en gasinstallaties veilig buiten bedrijf stelt en ontmantelt, moet beschikken over een aantal specifieke certificeringen. De minimale vereisten voor industriële ontmantelingsprojecten zijn SC-530 (certificering voor het werken met asbest), BRL SVMS-007 en een geldige erkenning als sloopbedrijf. Afhankelijk van de aard van de installatie kunnen aanvullende certificeringen vereist zijn.
Relevante certificeringen voor dit type werk zijn:
- SC-530: Verplicht voor werkzaamheden waarbij asbest vrijkomt of kan vrijkomen
- BRL SVMS-007: Kwaliteitsnorm voor sloopbedrijven
- ISO 14001: Milieumanagementsysteem, relevant voor projecten met strenge milieueisen
- NEN-EN-ISO 9001: Kwaliteitsmanagementsysteem dat aantoonbaar gestructureerd werken garandeert
- CO2-Prestatieladder niveau 3: Relevant als de opdrachtgever duurzaamheidseisen stelt
- MVO-Prestatieladder niveau 3: Toont aan dat het bedrijf maatschappelijk verantwoord opereert
Controleer altijd of de certificeringen actueel zijn en of het sloopbedrijf aantoonbare ervaring heeft met vergelijkbare industriële projecten. Een breed gecertificeerd bedrijf biedt meer zekerheid dat alle aspecten van het project, van veiligheid tot milieu en kwaliteit, professioneel worden beheerd.
Hoe wij je helpen met het veilig buiten bedrijf stellen van installaties
Wij verzorgen het volledige traject van het veilig buiten bedrijf stellen en ontmantelen van perslucht- en gasinstallaties, ook in actieve productieomgevingen. Onze aanpak is turn-key: van de eerste risicoanalyse en vergunningsaanvragen tot de gedocumenteerde oplevering van de locatie.
Wat wij voor je regelen:
- Gedetailleerde risicoanalyse en planning voorafgaand aan het project
- Asbestinventarisatie en sanering door gecertificeerde specialisten
- Gefaseerde demontage afgestemd op jouw productieproces
- Circulaire verwerking van vrijkomende materialen met een hergebruikspercentage van 99%
- Volledige documentatie en gedocumenteerde oplevering
Wil je weten hoe wij jouw project aanpakken? Neem contact met ons op en we bespreken de mogelijkheden vrijblijvend met je.